Działania w kl. II, której wychowawczynią jest p. Marta Kwiatkowska, dotyczyły uwrażliwienia uczniów na problem przemocy rówieśniczej oraz kształtowania właściwych sposobów reagowania w sytuacjach konfliktowych i trudnych. Szczególną uwagę zwrócono na budowanie bezpiecznych relacji w grupie, wzajemny szacunek, życzliwość, empatię, umiejętność rozwiązywania konfliktów oraz przeciwdziałanie wykluczeniu i krzywdzeniu innych.
Przebieg działań
1. „Jaka jest nasza klasa?” – rozmowa i stworzenie klasowego kodeksu
Tydzień rozpoczęto od rozmowy z uczniami na temat tego, jaka powinna być klasa, aby każdy jej członek czuł się bezpiecznie, akceptowany i szanowany.
Dzieci wspólnie zastanawiały się, jakie zasady powinny obowiązywać w relacjach między rówieśnikami. Rozmawiano o wzajemnym szacunku, życzliwości, pomaganiu sobie, rozwiązywaniu konfliktów bez używania przemocy oraz reagowaniu w sytuacji, gdy ktoś jest krzywdzony.
Na podstawie wypowiedzi uczniów stworzono klasowy kodeks, zawierający wspólnie ustalone zasady właściwego zachowania.
2. „Poranny krąg” – rozmowy o relacjach i konfliktach
Każdego dnia podczas „Porannego kręgu” uczniowie mieli możliwość rozmowy o sytuacjach, które wydarzyły się w klasie, podczas przerw lub wspólnej zabawy.
Rozmowy dotyczyły między innymi:
- sposobów rozwiązywania drobnych konfliktów;
- przepraszania i wybaczania;
- słuchania drugiej osoby;
- szanowania odmiennego zdania;
- nazywania własnych emocji;
- reagowania, gdy komuś dzieje się krzywda;
- korzystania z pomocy osoby dorosłej w sytuacjach trudnych.
Dzieci uczyły się, że konflikt można rozwiązać poprzez spokojną rozmowę, wysłuchanie drugiej osoby i poszukiwanie rozwiązania akceptowalnego dla obu stron.
3. Bajka „Proste jak dwa razy dwa” – rozmowa o pomaganiu
W ramach zajęć wykorzystano bajkę „Proste jak dwa razy dwa”, która stała się punktem wyjścia do rozmowy o potrzebie pomagania innym.
Uczniowie zastanawiali się, w jaki sposób można zauważyć, że kolega lub koleżanka potrzebuje pomocy, oraz jak można właściwie zareagować.
Dzieci podawały przykłady sytuacji, w których można wesprzeć drugą osobę, pocieszyć ją, zaprosić do wspólnej zabawy lub poprosić dorosłego o pomoc.
4. „Co mogę zrobić, gdy…?” – szukanie sposobów rozwiązania trudnych sytuacji
Uczniowie losowali przygotowane sytuacje problemowe i wspólnie zastanawiali się, jak można się w nich zachować.
Ćwiczenia dotyczyły między innymi konfliktów, nieporozumień, odmowy wspólnej zabawy, pozostawania kogoś samego, niemiłych słów oraz sytuacji, w których ktoś potrzebuje pomocy.
Uczniowie proponowali różne rozwiązania i wspólnie oceniali, które z nich są bezpieczne, życzliwe i nie prowadzą do dalszego konfliktu.
5. „STOP – nie podoba mi się!” – nauka reagowania na przekraczanie granic
Podczas zajęć uczniowie ćwiczyli właściwe reagowanie w sytuacji, gdy ktoś przekracza ich granice.
Poznali prosty i stanowczy komunikat:
„STOP – nie podoba mi się!”
Rozmawiano o tym, że każdy ma prawo wyrazić sprzeciw wobec zachowania, które powoduje dyskomfort lub sprawia przykrość. Podkreślono również, że w przypadku przemocy lub powtarzających się trudnych sytuacji należy zwrócić się o pomoc do osoby dorosłej.
6. „Dobre słowo ma znaczenie” – tydzień przeciwdziałania przemocy rówieśniczej połączony z tygodniem życzliwości.
Działania związane z przeciwdziałaniem przemocy rówieśniczej zostały połączone z Tygodniem Życzliwości. Każdego dnia uczniowie realizowali zadania związane z budowaniem pozytywnych relacji.
Poniedziałek – „Dostrzegam dobro”
Każdy uczeń miał za zadanie powiedzieć coś dobrego o koledze lub koleżance.
Wtorek – „Pomagam”
Uczniowie wykonywali dobre uczynki na rzecz innych osób.
Środa – „Dziękuję”
Dzieci zastanawiały się, komu chciałyby podziękować i za co. Swoje podziękowania zapisywały na karteczkach.
Czwartek – „Nikogo nie zostawiam”
Rozmawiano o sytuacji, gdy ktoś zostaje sam podczas zabawy. Uczniowie zastanawiali się, jak można zaprosić taką osobę do wspólnej aktywności i sprawić, aby czuła się częścią grupy.
Piątek – „Słoik dobrych rzeczy”
Na zakończenie tygodnia odczytywano zgromadzone karteczki z dobrymi uczynkami i miłymi gestami. Była to okazja do podsumowania pozytywnych zachowań, które pojawiły się w klasie.
7. „Drzewo życzliwości”
Podsumowaniem tygodnia było wykonanie „Drzewa życzliwości”.
Na liściach uczniowie zapisywali dobre uczynki oraz pozytywne sytuacje, które wydarzyły się w klasie.
Działanie pozwoliło dzieciom dostrzec, że każdy może mieć wpływ na atmosferę panującą w grupie, a życzliwość może wyrażać się poprzez proste codzienne gesty – pomoc, dobre słowo, zaproszenie do zabawy, pocieszenie czy podziękowanie.
8. Udział w dniu integracji klas 1-3 oraz przedszkola.
Poprzez różnorodne zabawy i wspólne aktywności dzieci miały okazję lepiej się poznać, współpracować i budować pozytywne relacje, wzmacniając poczucie wspólnoty i wzajemnej życzliwości.
Efekty przeprowadzonych działań
Realizacja Tygodnia Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej stworzyła uczniom możliwość rozmowy o bezpieczeństwie, relacjach oraz sposobach reagowania na trudne sytuacje.
Uczniowie:
- zwiększyli świadomość dotyczącą różnych form przemocy rówieśniczej;
- poznali sposoby reagowania na zachowania, które mogą krzywdzić innych;
- ćwiczyli rozwiązywanie konfliktów poprzez rozmowę;
- poznali sposoby wyrażania sprzeciwu i ochrony własnych granic;
- rozwijali empatię oraz wrażliwość na potrzeby kolegów i koleżanek;
- zwracali większą uwagę na osoby pozostające poza grupą;
- dostrzegali znaczenie pomocy, życzliwości i dobrego słowa;
- mieli możliwość wzmacniania pozytywnych relacji w zespole klasowym.
Podsumowanie
Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej był okazją do podjęcia z uczniami ważnych tematów związanych z bezpieczeństwem, wzajemnym szacunkiem, odpowiedzialnością za drugą osobę oraz właściwym reagowaniem w sytuacjach trudnych.
Zastosowane metody – rozmowy, zabawy, praca z bajką, analiza sytuacji problemowych oraz działania związane z życzliwością – pozwoliły uczniom w sposób dostosowany do ich wieku zastanowić się nad własnym zachowaniem i jego wpływem na innych.
Szczególnie istotne było pokazanie uczniom, że przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej to nie tylko reagowanie wtedy, gdy dochodzi do niewłaściwego zachowania, ale również codzienne budowanie atmosfery wzajemnej życzliwości, akceptacji i bezpieczeństwa.
Przeprowadzone działania przyczyniły się do integracji zespołu klasowego oraz wzmacniania pozytywnych relacji między uczniami. Stanowiły również ważny element profilaktyki i działań wychowawczych podejmowanych w klasie.
Uczniowie kl. 5, których wychowawczynią jest p. Alicja Graś, odbyli zajęcia na temat: „Hejt to nie opinia – jak ogarnąć emocje i nie zgubić siebie?” poświęcone przemocy rówieśniczej (jak jej zapobiegać, jak na nią reagować, gdzie szukać wsparcia), wykonli też gazetkę ścienną dotyczącą omawianych zagadnień.